Samen de spelregels veranderen: top 10 prioriteiten
Samen Tegen Voedselverspilling doet een beroep op politiek, overheid en bedrijven om samen de spelregels te veranderen. Zo wordt een circulair voedselsysteem, waarin alle grondstoffen zo nuttig mogelijk worden gebruikt, de enige logische keuze. Samen Tegen Voedselverspilling heeft hiervoor 10 kansrijke prioriteiten geselecteerd om te veranderen.
Tags
Bron foto: artjazz, Shutterstock.com.
Top 10 kansrijke prioriteiten
Om voedselverspilling te halveren voor 2030 zijn nog grote stappen nodig. Wet- en regelgeving rondom ons voedselsysteem is echter complex en werpt soms belemmeringen op. Waar mogelijk en veilig is het nodig om regels te veranderen, zodat bedrijven ruimte krijgen om zo min mogelijk te verspillen en onvermijdbare organische reststromen optimaal te verwaarden. Wageningen Food & Biobased Research deed onderzoek naar de belemmeringen in beleid, wetgeving en private spelregels en hield een brede consultatie onder stakeholders. Op basis hiervan heeft Samen Tegen Voedselverspilling 10 kansrijke prioriteiten geselecteerd om te veranderen. Oud-minister Schouten onderschreef deze top 10 in haar brief aan de Tweede Kamer in 2020.
Focus
Alle spelregels verdienen de aandacht. Er zijn enkele spelregels waar naar verwachting de meeste impact behaald kan worden, daar zet Samen Tegen Voedselverspilling als eerste extra inspanning op. In 2022 is spelregel 1 gerealiseerd toen de Nederlandse definitie dezelfde werd als de Europese definitie van voedselverspilling. Momenteel ligt de focus vooral op een toename van het gebruik van onvermijdbare reststromen voor diervoeding (spelregel 6), duidelijke houdbaarheidsdatums voor consumenten en bedrijven (spelregel 9) en flexibele houdbaarheidsaanduiding met behulp van smart sensortechnologie (spelregel 10).
De top 10:
1. De definitie van voedselverspilling
Doel: harmoniseer de Nederlandse definitie van voedselverspilling met de EU
De definitie van voedselverspilling vormt de basis voor het meten en rapporteren van verspilling, het nemen van gerichte maatregelen en het evalueren van beleid. Die basis moet op orde zijn, zodat ketenschakels betrouwbare data over reststromen kunnen uitwisselen en de afstemming tussen EU-landen wordt verbeterd.
Dit doel is gerealiseerd. De Nederlandse definitie is sinds 2022 geharmoniseerd met de EU definitie.
In dit artikel wordt de Europese definitie van voedselverspilling uitgelegd.
Lees meer hierover in de uitgebreide PDF.
2. Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
Doel: richt het gemeenschappelijk landbouwbeleid zo in dat het productie stimuleert die precies voldoet aan de vraag, neem alle prikkels tot overproductie weg en harmoniseer wetgeving tussen EU-lidstaten
Het Europese Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) ligt aan de basis van alle voedselproductie in de EU en is momenteel vooral gericht op productieverhoging en inkomensondersteuning voor de primaire sector. Hoewel het veranderen van het GLB een zaak van de lange adem is, beschouwt Samen Tegen Voedselverspilling dit als essentieel voor het bereiken van een duurzamer voedselsysteem. Als het GLB fundamenteel rekening houdt met het voorkomen en verminderen van grondstofverliezen, kunnen we grote stappen zetten.
Lees meer hierover in de uitgebreide PDF.
3. Voorkom doordraaien
Doel: geef financiële prikkels om ‘doordraaien’ van onverkocht product te voorkomen
Er bestaan nog te veel (economische) prikkels waardoor het voordeliger kan zijn om overschotten af te voeren, dan om minder te produceren of alternatieve markten te zoeken. Samen Tegen Voedselverspilling onderzoekt met betrokken partijen uit de keten met welke instrumenten een circulair voedselsysteem zonder verspilling financieel aantrekkelijker wordt.
Lees meer hierover in de uitgebreide PDF.
Ladder van Moerman
4. Diervoeder is geen humane voeding
Doel: ontkoppel petfeed-normen van food- en livestock feed-normen
Voor huisdiervoeding (petfeed) geldt dezelfde wetgeving als voor humane voeding en veevoer. Daardoor mag een grondstof die wordt afgekeurd vanwege humane gezondheids- en veiligheidsnormen ook niet in petfeed worden gebruikt. Via veevoer kan de afgekeurde grondstof indirect weer bij mensen op het bord komen. Bij petfeed is dat echter niet het geval. Samen Tegen Voedselverspilling pleit ervoor dat deze normen worden ontkoppeld, zodat meer reststromen in petfeed verwerkt kunnen worden. Uiteraard is gedegen onderzoek naar de voedselveiligheid nodig en staat de gezondheid van het huisdier voorop.
Lees meer hierover in de uitgebreide PDF.
5. Selectief afkeuren
Doel: maak het mogelijk om producten selectief af te keuren door inzet van gerichte tracking & tracing-technologie
Bij een probleem met de voedselveiligheid maakt tracking & tracing-technologie het mogelijk dat niet een hele partij, maar slechts een selectief aantal producten wordt afgekeurd. Hiervoor moeten data in de keten efficiënt worden uitgewisseld en de technologie breed beschikbaar zijn. Daarnaast moeten voedselveiligheidsregels worden aangepast, zodat producten heel gericht afgekeurd mogen worden.
Lees meer hierover in de uitgebreide PDF.
6. Meer reststromen naar diervoeding
Doel: pas Europese wetgeving aan zodat meer reststromen verwerkt kunnen worden in diervoeding
Het gebruik van reststromen die (mogelijk) dierlijke (bij-)producten bevatten, is in Europese wetgeving aan banden gelegd. Zo moeten bedrijven die werken met veevoer van dierlijke oorsprong, zoals vismeel, zich aan strenge regels houden. Hetzelfde geldt voor bedrijven die werken met organische meststoffen en bodemverbeteraars met dierlijke eiwitten erin. Het doel van de wetgeving is om overdracht van ziektes (bijvoorbeeld BSE) te voorkomen. Waardevolle reststromen worden nu vaak verbrand, gecomposteerd of omgezet in biogas.
Samen Tegen Voedselverspilling pleit voor aanpassing van deze regels, zodat meer reststromen, zoals keukenafval uit de horeca (swill), op een veilige manier voor mens en dier, verwerkt kunnen worden in diervoeding. In de EU kunnen we bij aanpassing van deze regels 7 à 14 miljoen ton aan extra reststromen verwaarden (bron: REFRESH). Uiteraard staat borging van de voedselveiligheid hierbij voorop.
Lees meer hierover in de uitgebreide PDF.
7. De rol van de verpakking
Doel: ontwikkel een overkoepelende visie op de relatie tussen verpakkingen, verpakkingsafval en voedselverspilling en harmoniseer integraal beleid tussen Nederland en de EU
In een circulaire economie streven we naar een gesloten keten van verpakkingsmateriaal en het voorkomen van voedselverspilling. Tussen deze twee thema’s schuren de beleidsambities rondom recycledoelstellingen. We streven naar effectieve verpakkingen die producten optimaal beschermen en die tegelijkertijd gerecycled worden. Samen Tegen Voedselverspilling pleit voor een meer integraal perspectief op verpakken en verspillen.
Lees meer hierover in de uitgebreide PDF.
8. Verwaarden organische reststromen
Doel: geef financiële prikkels om ondernemers te stimuleren organische reststromen optimaal te verwaarden
Wanneer er reststromen ontstaan, zijn er verschillende opties om deze te verwaarden. Er zijn financiële prikkels om te investeren in laagwaardige toepassingen. Hierdoor is een meer duurzame en circulaire keuze voor hoogwaardigere benutting niet altijd de meest economisch aantrekkelijke optie. Er zijn verschillende financiële prikkels mogelijk om de duurzamere keuze aantrekkelijker te maken. Volgens Samen Tegen Voedselverspilling moeten meerdere scenario’s voor verschillende financiële instrumenten worden doorgerekend op efficiëntie en effectiviteit.
Lees meer hierover in de uitgebreide PDF.
9. Duidelijke houdbaarheidsdatums
Doel: Houdbaarheidsdatums verduidelijken voor consumenten en bedrijven
In Nederland werken we met twee houdbaarheidsdatums, Ten minste Houdbaar Tot (THT) en Te Gebruiken Tot (TGT). Ongeveer 10% van de voedselverspilling bij de consument thuis wordt veroorzaakt door verwarring en gebrek aan kennis over houdbaarheidsdatums. Samen Tegen Voedselverspilling roept bedrijven op om iconen op verpakkingen te plaatsen ter verduidelijking van de houdbaarheidsdatums. Daarnaast pleit Samen Tegen Voedselverspilling voor een uitbreiding van de Annex X Codex Alimentarius, waar producten op staan die lang houdbaar zijn en geen THT of TGT datum nodig hebben.
Lees meer hierover in de uitgebreide PDF.
Tijdens de conferentie 'Towards Halving Food Waste in Europe' is de Coalitie Houdbaarheid (Date Labeling Coalition) gelanceerd om hier concreet mee aan de slag te gaan. Lees er hier alles over.
10. Flexibele houdbaarheidsaanduiding
Doel: maak smart sensortechnologie voor flexibele houdbaarheidsaanduiding mogelijk
Dankzij smart sensortechnologie krijgen producten een flexibele houdbaarheidsdatum, zodat producten pas weggegooid hoeven te worden als ze écht niet meer goed zijn. Samen Tegen Voedselverspilling heeft de overheid gevraagd om deze technologie toe te laten in de voedselveiligheidsregels. Dit heeft ertoe geleid dat de NVWA en het Ministerie van VWS besloten hebben het Noorse bedrijf Keep-It Technologies de mogelijkheid te bieden om, in samenwerking met een producent, een tijds- en temperatuurindicator op levensmiddelen te testen gedurende 24 maanden. Die pilot wordt op dit moment vormgegeven. Tegelijkertijd loopt er, met steun van Samen Tegen Voedselverspilling, een lobby binnen de EU om flexibele houdbaarheidsaanduiding mogelijk te maken.
Lees meer hierover in de uitgebreide PDF.
Oproep: samen spelregels veranderen
Samen Tegen Voedselverspilling doet een beroep op de politiek, overheid en bedrijven om samen de spelregels te veranderen. Zo vormen we samen met veel stakeholders een stimulerend, krachtig ecosysteem in Nederland, maar ook in Europa. Samen optimaliseren en verduurzamen we het voedselsysteem en behalen we SDG 12.3: 50% minder voedselverspilling in 2030.
Word stakeholder
Samen Tegen Voedselverspilling brengt coalities samen om de spelregels te veranderen en vormt met veel stakeholders een stimulerend, krachtig ecosysteem. Samen optimaliseren en verduurzamen we het voedselsysteem en behalen we SDG 12.3: 50% minder voedselverspilling voor 2030. Wil je met jouw bedrijf of organisatie ook een bijdrage leveren? Sluit je dan aan bij Samen Tegen Voedselverspilling!