Onderzoek naar imperfecte groenten en fruit

Groenten en fruit met een afwijkende vorm verdwijnen vaak uit beeld. Niet omdat consumenten ze niet willen kopen, maar omdat ze nauwelijks in de schappen liggen. Als het aanbod groot genoeg is, nemen consumenten ze gewoon mee, blijkt uit onderzoek van hoogleraar Ilona de Hooge van Wageningen University & Research. In haar onderzoek simuleerde ze verschillende scenario’s. Wanneer minstens 30% van de producten in het schap imperfect zijn, lijken consumenten de imperfectie te accepteren. Hierdoor kan veel voedselverspilling worden voorkomen. Al zijn er ook uitdagingen.

“Ongeveer een derde van alle verspilling komt voort uit esthetische eisen. Dat is zonde en onnodig. Het gaat om perfect eetbare producten die enkel afwijken in vorm of formaat.” Vertelt De Hooge.

De verhouding tussen boer, supermarkt en consument

Ze onderzoekt al jaren hoe boeren, supermarkten en consumenten omgaan met deze imperfecte producten. “Boeren willen ze vaak wel verkopen, maar denken - of ervaren - dat supermarkten deze producten niet willen inkopen. Supermarkten schuiven die verantwoordelijkheid door naar de consument, die volgens hen geen afwijkende producten wil kopen. Maar consumentenonderzoek laat iets anders zien”, stelt de hoogleraar. “Als je uitlegt dat deze producten anders worden weggegooid, zijn meerdere mensen bereid ze te kopen en te eten.”

Simulatie

In een computermodel simuleerde ze tijdens haar onderzoek meerdere scenario’s met steeds een hoger percentage imperfecte producten in het schap. Bij een laag aandeel verandert er weinig. Maar vanaf minstens 30 procent lijken consumenten te wennen aan de andere vorm en het te accepteren. Een belangrijke voorwaarde is wel: leg de imperfecte producten niet apart of met een kortingslabel. Dat suggereert dat er iets mis mee is.

Uitdagingen

Toch zijn er ook uitdagingen, omdat ons voedselsysteem is ingericht op uniformiteit. Denk aan transportkratten: in een krat waar 20 rechte komkommers passen, gaan maar 15 kromme. En ook voedselverwerkende bedrijven werken met machines die alleen standaardvormen aankunnen. Ook is het een uitdaging dat het aanbod niet elke week hetzelfde is. Supermarkten hebben beperkte schapruimte en geven de voorkeur aan producten met een voorspelbare marge. Perfecte groenten en fruit zijn ruim beschikbaar, dus de noodzaak om het anders te doen ontbreekt.

De oplossing

Volgens De Hooge ligt de sleutel niet alleen bij consumenten of supermarkten, maar bij de samenleving als geheel. Extra uitleg of marketing is daarbij niet nodig. “Als er structureel voldoende imperfecte groenten en fruit in het schap liggen, raken consumenten er snel aan gewend.”