Afgeronde en lopende cases

Lidl is gestart met een pilot om voedsel dat niet langer geschikt is voor menselijke consumptie om te zetten in hoogwaardig circulair veevoer. Jaarlijks verwacht Lidl Nederland hiermee maar liefst 10 miljoen kilo aan voedselverspilling te voorkomen, een besparing die gelijkstaat aan ruim 330 volgeladen vrachtwagens. Dit doen ze in samenwerking met FeedValid en met Samen Tegen Voedselverspilling vanuit het samenwerkingscluster Circulaire Dierlijke Eiwitketen.

Het gaat om producten die niet meer verkocht kunnen worden en ook niet geschikt zijn voor de Voedselbank, zoals groente en fruit, maaltijdsalades en graanproducten. Waar deze stromen normaal gesproken worden vergist voor de productie van biogas, worden ze nu verwerkt door samenwerkingspartner FeedValid tot circulair veevoer.

Lidl en FeedValid waarborgen samen de kwaliteit van het circulaire veevoer en toetsen het proces aan de voedselveiligheidseisen. De pilot vindt plaats in nauwe afstemming met de NVWA en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Daarnaast zet PreZero, zusterbedrijf van Lidl, haar expertise in door mee te kijken en te adviseren over de mogelijkheden om deze innovatie verder richting te geven, zoals een goede bron- en nascheiding van het overgebleven voedsel bestemd voor veevoer.

Lees het hele artikel.

Hoe kunnen voedingsstoffen uit reststromen, zoals snijresten van horecakeukens, slim hergebruikt worden als diervoer? Dit mag volgens de huidige wet- en regelgeving nu niet in verband met de voederveiligheid. Maar hoe mooi zou het zijn als die voedingsstoffen wel een nuttige eindbestemming krijgen? Bilderberg en Nijsen company delen ook deze ambitie. Ze verkennen in een project wat er wél mogelijk, toegestaan en voederveilig is.

In een praktijkproject worden vier varkens grootgebracht met circulair diervoer van Nijsen company, aangevuld met gewasresten uit de kruiden- en groentetuin van Bilderberg. Dit gebeurt volledig binnen de geldende wetgeving en met waarborging van voederveiligheid. Het project dient als verkenning van wat wél mogelijk is en heeft als doel om het gesprek op gang te brengen over hoe bedrijfsprocessen aangepast kunnen worden zodat meer reststromen veilig verwerkt kunnen worden tot varkensvoer. Zo kunnen meer grondstoffen behouden blijven binnen de circulaire keten.

Lees meer.

Looop voert een haalbaarheidsstudie uit naar het gebruik van zwarte soldaatvlieg-meel als alternatief voor bijvoorbeeld vismeel in aquacultuur. In dit onderzoek wordt gekeken of laagwaardige GMP+ gecertificeerde reststromen, die niet geschikt zijn voor de voedselketen, economisch rendabel kunnen worden opgewaardeerd via insectenkweek. Het eindproduct, Processed Animal Protein (PAP), kan vervolgens worden ingezet als eiwitbron in onder andere visvoer.

Binnen de testopzet wordt geëxperimenteerd met verschillende samenstellingen van voer om de optimale groei van larven van de zwarte soldaatvlieg te realiseren. Er wordt onderzocht welke combinatie van eiwitten, koolhydraten, vetten, vitamines en mineralen het meest geschikt is. De resultaten van deze studie kunnen een belangrijke stap zijn richting een rendabele en circulaire toepassing van insectentechnologie in de feed-sector.

Lees meer.

TopFeed onderzoekt hoe ze kunnen aantonen dat hun eieren voor de voedingsmiddelenindustrie een lage CO₂-uitstoot hebben, zodat retailers deze kunnen inzetten voor het behalen van de scope 3-doelstellingen. De lage footprint wordt gerealiseerd door een efficiënte werkwijze, een integraal ketenconcept en het gebruik van circulaire grondstoffen in het voer. Hierbij worden soja-eiwit, vetten en zetmeel grotendeels vervangen door eiwit- en energierijke reststromen.

Voor deze case wordt onderzocht wat het CO₂-verschil is per kilogram ei ten opzichte van een gangbaar Europees industrie-ei. Daarnaast wordt gekeken hoe deze besparing aantoonbaar en overdraagbaar gemaakt kan worden binnen de keten. Tegelijkertijd wordt onderzocht hoe de uitstoot nog verder verlaagd kan worden door het optimaliseren van de voersamenstelling met reststromen. Dit moet inzicht geven in de klimaatwinst van het TopFeed-productiesysteem en bijdragen aan een meer circulair en transparant voedselsysteem.

Meer over TopFeed.

Case Nijsen & FeedValid – wetenschappelijke publicatie over ziekteverspreiding via keukenreststromen

Wageningen Food Safety Research werkt aan het omzetten van een afgeronde theoretische risicostudie naar een wetenschappelijke publicatie in samenwerking met FeedValid en Nijsen Company. Het doel is om het onderwerp op de agenda van de Europese instellingen te krijgen. In deze publicatie wordt theoretisch onderzocht in hoeverre organische reststromen afkomstig uit professionele horeca‑keukens een risico vormen op de verspreiding van besmettelijke dierziekten wanneer het wordt verwerkt tot varkensvoer. De focus ligt hierbij op ziekten zoals Mond‑ en klauwzeer (MKZ) en Afrikaanse varkenspest (AVP). De ziekte BSE wordt in deze fase bewust buiten beschouwing gelaten om eerst andere, meer relevante risicogebieden grondig te adresseren.

De studie bouwt voort op eerder onderzoek naar risicomodellen voor dierziekteoverdracht via keukenafval, maar maakt gebruik van generieke data uit horeca‑processen. Daarbij wordt een kwantitatief model ingezet om te bepalen in hoeverre infecties kunnen ontstaan wanneer reststromen besmet materiaal bevatten. Ook wordt onderzocht of behandelingsmethoden zoals verhitten, bewaren of het verlagen van de pH‑waarde leiden tot een verdere afname van pathogeniteit en dus tot een lager risico op verspreiding.

De geplande publicatie moet de wetenschappelijke onderbouwing versterken die nodig is om het gesprek met de Europese Commissie te verbreden. Door de risico’s nauwkeurig te kwantificeren en de effectiviteit van verschillende verwerkingsstappen inzichtelijk te maken, beoogt de studie een bijdrage te leveren aan het veilig en circulair benutten van voedselreststromen, en daarmee aan het verminderen van verspilling binnen de eiwitketen.

Case Nijsen – impactstudie naar het gebruik van keukenreststromen voor diervoer

Nijsen Company voert een theoretische impactstudie uit naar de mogelijkheden om keukenreststromen uit professionele keukens op een veilige en efficiënte manier te valoriseren binnen de diervoedersector. Deze (theoretische) studie loopt parallel aan het wetenschappelijke publicatietraject dat zich richt op diergezondheidsrisico’s, maar richt zich specifiek op de bredere duurzaamheids- en economische impact van het verwerken van keukenafval tot voergrondstof.

De resultaten van deze impactstudie kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de discussie over het herintroduceren van keukenreststromen in diervoer op Europese schaal. Door de milieu- en kostenvoordelen inzichtelijk te maken, kan de studie beleidsmakers en ketenpartners ondersteunen bij het verkennen van circulaire alternatieven voor conventionele eiwit- en energiebronnen. Hiermee sluit de studie nauw aan bij de ambitie om voedselreststromen zo hoogwaardig mogelijk in te zetten en verspilling verder terug te dringen.

Case Oranjehoen & Looop & HelloFresh – Zwarte soldaatvlieg gevoerd met HelloFresh reststromen voor kippenvoer

Oranjehoen werkt inmiddels vier jaar samen met HelloFresh, waarbij ze plantaardige restproducten, zoals wortels en bieten, uit maaltijdboxen inzetten als waardevolle voerbron voor hun kippen. Deze samenwerking maakt het mogelijk om voedsel dat niet meer geschikt is voor menselijke consumptie een tweede leven te geven binnen de veehouderij. Hiermee draagt Oranjehoen actief bij aan het verminderen van verspilling en aan een duurzamere eiwitketen. Daarnaast sluit dit de kringloop.

Op dit moment wordt onderzocht hoe aanvullende reststromen nóg beter kunnen worden verwaard via insectenteelt, met name door de inzet van de zwarte soldaatvlieg. In samenwerking met onder andere Looop worden verschillende routes verkend om groentereststromen economisch en ecologisch rendabel om te zetten in hoogwaardige eiwitten. De larven van de zwarte soldaatvlieg kunnen weer gevoerd worden aan de kippen.

De uitkomsten van dit traject kunnen een belangrijke stap betekenen richting een circulair model waarin zowel kippen als insecten een rol spelen in het slim benutten van voedselstromen van HelloFresh die anders verloren zouden gaan.

Case Darling Ingredients – Pluimvee VDE’s in varkensvoer

Darling Ingredients onderzoekt hoe pluimvee VDE’s (Verwerkt Dierlijk Eiwit, in het Engels vaak PAP’s genoemd) optimaal kunnen worden ingezet als duurzame vervanger van soja-eiwit in varkensvoer. Hoewel het gebruik van deze VDE’s al is toegestaan, wil Darling Ingredients de effecten op CO₂‑besparing, diergezondheid en -gedrag verder onderbouwen. Daarbij wordt onderzocht hoe een hoogwaardig bijproduct kan bijdragen aan zowel verduurzaming als verbetering van dierprestaties.

Sinds 2021 mogen VDE’s weer worden toegepast in diervoeders, waardoor eiwitrijke bijproducten een waardevolle bestemming krijgen. In een eerdere samenwerking met JEGG liet Darling Ingredients zien dat het vervangen van soja in kippenvoer door VDE’s van varkens niet alleen de gezondheid van kippen verbetert, maar ook zorgt voor sterkere eierschalen en een lagere CO₂‑footprint. Deze resultaten onderstrepen het potentieel van VDE’s als circulair eiwitalternatief.

Ook voor varkensvoer zijn pluimvee VDE’s sinds 2021 toegestaan, maar de toepassing bleef vooralsnog beperkt vanwege het gebrek aan praktijkdata. De eerste praktijkresultaten tonen positieve effecten op zowel het gedrag als de gezondheid van varkens, wat perspectief biedt voor een bredere inzet in de keten. Op dit moment wordt gezocht naar een geschikte praktijklocatie om testen uit te voeren en deze bevindingen verder te onderbouwen. Bij positieve uitkomsten kan de vraag naar pluimvee VDE’s in Nederland en Europa toenemen, waardoor dit bijproduct vaker regionaal kan worden ingezet. Dit verkort transportafstanden en draagt bij aan een verdere reductie van CO₂-uitstoot, terwijl tegelijkertijd voedselverspilling op regionaal niveau wordt tegengegaan.

Case WUR & Samen Tegen Voedselverspilling – reststromen uit de voedselketen naar vergisters

Wageningen University & Research (WUR) onderzoekt in samenwerking met Samen Tegen Voedselverspilling hoeveel voedselresten uit de Nederlandse voedselketen momenteel via vergisters worden verwerkt, terwijl een deel hiervan mogelijk ook geschikt is voor toepassing in diervoeder. Het doel is om inzichtelijk te maken in welke mate waardevolle reststromen nu laag worden verwaard, terwijl ze volgens de Ladder van Moerman een hoger en duurzamer doel zouden kunnen dienen.

Binnen het onderzoek worden eerst de verschillende typen vergisters in Nederland geïnventariseerd, variërend van centrale installaties tot bedrijfsvergisters. Daarbij wordt gekeken naar hun locaties, de aard van de inputstromen en naar bestaande data over hoeveelheden keuken- en voedselresten die richting vergisting gaan. Deze literatuurstudie vormt de basis voor een besluit of aanvullende dataverzameling via interviews haalbaar en wenselijk is.

Indien het vervolgonderzoek wordt opgestart, zal WUR interviews afnemen bij diverse vergisterlocaties om inzicht te krijgen in de volumes, samenstelling en herkomst van reststromen die momenteel worden vergist. Deze informatie is cruciaal om beter te begrijpen waar concurrentie ontstaat tussen energieopwekking en hoogwaardige toepassingen zoals diervoer. Ook beleidskeuzes en subsidies spelen hierin een belangrijke rol, omdat ze vergisting financieel aantrekkelijk kunnen maken ten opzichte van alternatieven hoger op de Ladder van Moerman. De resultaten kunnen belangrijke handvatten bieden voor beleidsontwikkeling en ketenafspraken om voedselresten zo hoogwaardig mogelijk te benutten.

Vitalvé onderzoekt de mogelijkheden om reststromen uit de voedingsindustrie in te zetten als hoogwaardig veevoer voor melkvee. Vitalvé ziet hierin een kans om bij te dragen aan een duurzamere landbouwsector en tegelijkertijd melkveehouders te ondersteunen in toekomstgerichte bedrijfsvoering.

Voor deze case wordt onderzocht hoe een efficiënte en schaalbare keten opgezet kan worden waarin reststromen van voedingspartners via Vitalvé gedistribueerd worden naar melkveehouders. Daarbij wordt gekeken naar de voedingswaarde, verwerkingsmogelijkheden en logistieke haalbaarheid van verschillende reststromen. Het doel is om reststromen die niet geschikt zijn voor menselijke consumptie veilig en effectief te hergebruiken binnen de veehouderij. Dit sluit aan bij Vitalvé’s visie als kennispartner in vitaal en circulair boeren.

Meer over Vitalvé.

McDonald's is bezig met een risicoanalyse voor de verspreiding van besmettelijke dierziekten via keukenreststromen (organische afval dat vrijkomt in een keuken, kantine of restaurant) voedering. Drie dierziekten worden hierbij onderzocht: BSE, Mond-en-klauwzeer en Afrikaanse varkenspest. Voor deze case wordt onderzocht of het gebruik en de verwerking van keukenresten van McDonald’s als varkensvoer zou leiden tot de verspreiding van besmettelijke dierziekten.

Op het moment wordt er gewerkt aan een kwantitatief risicomodel om de kans op nieuwe infecties te berekenen indien de keukenresten producten bevatten die afkomstig zijn van besmette dieren. Er wordt onderzocht in hoeverre deze blootstelling leidt tot infectie (dose-response model). Daarnaast wordt onderzocht of het behandelen van keukenreststromen (verhitten, bewaren, pH verlaging) kan leiden tot het verder minimaliseren van het risico op de overdracht van besmettelijke dierziekten.

Kun je spuiwater uit luchtwassers en snoepsiroop van de suikerwarenindustrie opnieuw tot waarde brengen door het creëren van eiwitten door middel van een fermentatieproces? En wat is er mogelijk binnen de kaders van de huidige wet- en regelgeving? Dat onderzocht My-Pro in samenwerking met Nijsen Company in een case van het cluster Circulaire Dierlijke Eiwitketen.

Lees hier het hele artikel.

Het kippenvoer voor de kippen van Kipster bestaat voor 97% uit restjes en voor 3% uit vitamines en mineralen. Kipster, Lidl en Nijsen hebben een circulaire ketensamenwerking opgezet. Niet-verkocht brood van Lidl wordt via de bakkerijen naar Nijsen gebracht, waar het wordt vermengd tot kippenvoer. Daarnaast blijven zij zoeken naar nieuwe reststromen die aan kippen gevoerd kunnen worden. Kipster voert dit voer aan hun kippen waarna de gelegde eieren bij Lidl worden verkocht.

Bron foto: Kipster.

Nijsen heeft samen met McDonald's onderzocht of de friet van McDonald's gebruikt kan worden in veevoer voor varkens. Ondanks dat het product goed bruikbaar is, bleken de vereisten van de NVWA rondom scheiding van reststromen op de McDonald's locaties om besmetting met dierlijke eiwitten te voorkomen, onhaalbaar. Ondanks dat de case niet geleid heeft tot een succesvolle toepassing van een reststroom, geeft het wel goede inzichten wat nodig is om out-of-home stromen succesvol te kunnen verwaarden.

Inmiddels is een vervolgonderzoek in werking gezet.

Darling Ingredients en JEGG experimenteren samen met het toevoegen van het meel van nevenproducten van vlees van varkens aan het kippenvoer van JEGG. Dit meel is een restproduct maar vormt ook een eiwitrijk ingrediënt dat goed gebruikt kan worden in kippenvoer. Op deze manier upcyclen deze partijen een restproduct tot een dierlijk eiwitproduct voor humane consumptie, namelijk een ei.

Lees hier meer.

Zonvarkens worden gevoerd met 100% rest- en retourstromen van humane voeding. Ook kleine reststromen die voorheen in een vergister belandden, worden bij Zonvarken ingezet. Zonvarken helpt daarmee voedselverspilling tegen te gaan en daarnaast concurreren de varkens niet met de mens om voeding die ook voor humane consumptie geschikt is. Zonvarken producten zijn inmiddels verkrijgbaar bij Jumbo supermarkten.

Lees hier het nieuwsartikel.

FeedValid en Oranjehoen zijn een samenwerking gestart voor een circulair systeem rondom pluimvee. De wortelreststromen van FeedValid en HelloFresh gaan naar Oranjehoen. Zij drogen de wortels in samenwerking met TopFeed. Daarna maakt ForFarmers De Hoop er premium kwaliteit kippenvoer van die de Oranjehoenen van Johan weer te eten krijgen. Het vlees gaat vervolgens weer naar HelloFresh en de mest keert terug naar de akkers als voeding voor de grond. Zo is de cirkel mooi rond.

Lees hier het nieuwsartikel.